Każda osoba, która jest zdolna do podejmowania świadomych i dobrowolnych decyzji, może dowolnie rozporządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci. Służy do tego testament, w którym spadkodawca powołuje określone osoby do spadku.

Nie oznacza to jednak, że w razie bycia pominiętym w testamencie, bliskim zmarłego nie należy się część spadku. W prawie istnieje bowiem tzw. zachowek, a więc prawo niektórych bliskich zmarłego do otrzymania części swojego udziału. Jest to więc pewne ograniczenie swobody spadkodawcy w określeniu tego, kto będzie po nim dziedziczył.

Prawo do zachowku może pojawić się również w razie dziedziczenia ustawowego, jeżeli na skutek różnych darowizn doliczanych do spadku faktyczny udział danego spadkobiercy jest mniejszy niż wartość zachowku.

Kto może ubiegać się o zachowek?

Zachowek przysługuje zstępnym zmarłego, którzy zostali pominięci w testamencie, a także niekiedy przy dziedziczeniu ustawowym. Chodzi więc o jego potomków (przede wszystkim dzieci), małżonka oraz rodziców.

Bliski zmarłego jest uprawniony do otrzymania zachowku, jeżeli na mocy przepisów prawa byłby uprawniony do dziedziczenia, gdyby nie było testamentu. W przypadku dziedziczenia ustawowego prawo to dotyka osoby, które są spadkobiercami. 

W pierwszej kolejności są to dzieci i małżonek, a w dalszej rodzice. Więcej o kolejności dziedziczenia, gdy nie ma testamentu, przeczytasz ->tutaj<-

Jaka jest wysokość zachowku?

Przeważnie zachowek to połowa wartości udziału, który przysługiwałby danej osobie, gdyby nie było testamentu. 

Jeżeli jednak osoba uprawniona jest trwale niezdolna do pracy lub jest osobą małoletnią, przysługuje mu nawet 2/3 wartości jego udziału. 

Dokładna wartość zachowka jest wyliczana w postępowaniu przed sądem. Zależy ona od wielu czynników, zarówno dotyczących samego majątku (oprócz czystej wartości spadku, na którą składają się aktywa spadku pomniejszone o pasywa, znaczenie mają też m.in. darowizny doliczane do spadku), jak też kręgu osób, które są ustawowo uprawnione do dziedziczenia.

Ubieganie się o zapłatę zachowku

Jak wskazują przepisy: „Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Osoba uprawniona ma na to 5 lat. Termin ten liczy się od dnia ogłoszenia testamentu. Po upływie terminu roszczenie przedawnia się i nie można go już dochodzić.

Kiedy nie można ubiegać się o zachowek?

Istnieje kilka grup osób, które nie mają prawa do zachowku:

• osoby, które zrzekły się dziedziczenia,
• osoby uznane za niegodna dziedziczenia (więcej o tym, kto może zostać uznanym za niegodnego dziedziczenia, przeczytasz ->tutaj<-),
• osoby, które odrzuciły spadek,
• osoby wydziedziczone (więcej informacji o wydziedziczeniu – w dalszej tego artykułu),
• małżonek pozostający w separacji,
• małżonek, jeżeli zmarł przed śmiercią wystąpił z wnioskiem o rozwój lub separację z winy drugiej strony i żądanie to było uzasadnione,
• osoby, które zrzekły się prawa do zachowku.

Powiązany artykuł: Na czym polega wydziedziczenie?

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące swojego prawa do zachowku albo chcesz wydziedziczyć osoby, które nie powinny otrzymać Twojego majątku, skontaktuj się z nami – odpowiemy na Twoje pytania i przeprowadzimy Ciebie przez cały proces.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

The post Zachowek – na czym polega, jaka jest jego wysokość i kiedy można się o niego ubiegać? first appeared on Kancelaria prawna. Joanna Oświecińska • Sylwia Połuszejko.

Prawo wydziedziczenia swoich zstępnych, małżonka i rodziców przysługuje spadkodawcy. Może on zrobić to w testamencie, jeżeli wystąpi jedna z wskazanych w przepisach 3 przesłanek.

Pierwszą z nich jest uporczywe postępowanie sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, wbrew woli spadkodawcy. Może się to wydawać mało precyzyjnym określeniem. Chodzi o taką sytuację, gdy dana osoba w sposób powtarzający się, zachowuje się nagannie, pomimo zakomunikowania przez spadkodawcę, że ten nie życzy sobie takiego zachowania. 

Drugą przesłanką jest popełnienie względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci. Ocena należy do sądu, który bazuje na przepisach prawa karnego, określających, które czyny są uznawane za przestępstwa.

Trzecią przesłanką jest uporczywe niedopełnianie przez osobę wydziedziczaną obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy. Obowiązki te różnią się w zależności od rodzaju relacji, która łączyła wydziedziczonego ze zmarłym – inne dotyczą małżonków, inne dzieci, a jeszcze inne – rodziców. W ramach przykładu można podać brak osobistej troski i wsparcia czy też brak zainteresowania się sytuacją chorego spadkodawcy.

Wydziedziczając konkretną osobę należy podać w testamencie przyczynę, dla której podejmuje się taką decyzję. Musi to być jedna ze wskazanych wyżej przyczyn. 

Warto przy tym zaznaczyć, że zstępni osoby wydziedziczonej, czyli jej dzieci lub, w dalszej kolejności, wnuki, mają prawo do zachowku. 

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące swojego prawa do zachowku albo chcesz wydziedziczyć osoby, które nie powinny otrzymać Twojego majątku, skontaktuj się z nami – odpowiemy na Twoje pytania i przeprowadzimy Ciebie przez cały proces.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

The post Na czym polega wydziedziczenie? first appeared on Kancelaria prawna. Joanna Oświecińska • Sylwia Połuszejko.

Dział spadku – na czym polega i kiedy można go przeprowadzić?

Jak przygotować testament?

Kto dziedziczy, gdy nie ma testamentu?

Choć w skład spadku mogą wchodzić zarówno aktywa, jak i pasywa, polskie prawo nie przewiduje możliwości dzielenia długów spadkowych. 

Dział spadku polega więc jedynie na podziale aktywów. Długi są dzielone automatycznie wraz z podziałem aktywów – proporcjonalnie do niego.

Jest to korzystne rozwiązanie dla spadkobierców, ponieważ sprawia, że żaden z nich nie będzie musiał ponosić pełnej odpowiedzialności za całość długów spadkowych. Odpowiedzialność każdego spadkobiercy będzie ograniczać się jedynie do tej części długów jaka wynika z przypadającej mu części podzielonego spadku.

Czy można podzielić jedynie część spadku?

Nie zawsze spadkobiercy chcą podzielić całość spadku. Może dojść do sytuacji, w której chcą oni nadal zachować współwłasność niektórych rzeczy bądź praw pozostałych po spadkodawcy. W takiej sytuacji prawo zezwala na podzielenie jedynie części spadku. 

Przy podziale sądowym, preferowany jest jednak podział całości. Podział części spadku powinien być  w tym przypadku dokonywany jedynie z ważnych powodów. Przepisy wskazują, że takim powodem jest przede wszystkim fakt, że do spadku należy przedsiębiorstwo. Wówczas naturalnym jest, że reszta spadku jest dzielona, tak aby każdemu ze spadkobierców łatwiej było korzystać ze swojej części spadku, a przedsiębiorstwo pozostaje w ich wspólnym władaniu.

Przy podziale umownym, takie ograniczenia nie istnieją. Zakres spadku, który jest dzielony, zależy od decyzji spadkobierców.

Jeżeli masz potrzebujesz pomocy w przeprowadzeniu działu spadku lub masz wątpliwości dotyczące swoich praw jako spadkobiercy, skontaktuj się z nami – odpowiemy na Twoje pytania i przeprowadzimy Ciebie przez cały proces.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

The post Czy można dzielić długi spadkowe? first appeared on Kancelaria prawna. Joanna Oświecińska • Sylwia Połuszejko.

W momencie śmierci człowieka jego majątek staje się spadkiem. Przypada on jego spadkobiercom – na mocy ustawy albo testamentu. Liczba takich spadkobierców może się znacząco różnić, w zależności od konkretnej sytuacji. 

Więcej o sporządzeniu testamentu przeczytasz tutaj, a o tym, kto dziedziczy ustawowo, gdy nie ma testamentu, przeczytasz tutaj.

Gdy spadek przypada tylko 1 osobie, ma ona prawa do całości aktywów i pasywów zmarłego. W takiej sytuacji nie ma potrzeby, aby cokolwiek dzielić.

Jeżeli jednak spadkobierców jest więcej, co ma miejsce w większości sytuacji, spadek stanowi ich wspólną własność. Każdy z nich ma swój udział w tej własności, który jest proporcjonalny do udziałów spadkowych tej osoby.

Jako współwłaściciele rzeczy mają oni bardzo ograniczone prawo do korzystania z poszczególnych elementów spadku i jeszcze mniejsze prawo do dysponowania nimi. Jest to sytuacja mało komfortowa dla każdej ze stron, dlatego częstym zjawiskiem jest chęć podziału majątku. Tak aby każda osoba, proporcjonalnie do swoich udziałów, była wyłącznym właścicielem poszczególnych elementów w chodzących w skład spadku.

Na czym polega dział spadku?

Dział spadku polega na tym, że na mocy orzeczenia sądu lub umowy spadkobierców przestaje istnieć współwłasność wszystkich spadkobierców odnośnie spadku. 

Od tej pory każdy ze spadkobierców ma indywidualne prawo do konkretnych elementów spadku. Jest on ich jedynym właścicielem. Jego prawo nie jest ograniczane przez prawo pozostałych spadkobierców, jak miało to miejsce przed podziałem.

Spadkobiercy nie ponoszą już wspólnej odpowiedzialności za wszystkie długi spadkowe. Każdy ponosi odpowiedzialność według wielkości udziału, który mu przypadł.

W jaki sposób przeprowadza się dział spadku?

Dział spadku może zostać dokonany na 2 sposoby – na skutek umowy zawartej przez wszystkich spadkobierców albo na mocy decyzji sądu.

Umowa między spadkobiercami może być zawarta w dowolnej formie, o ile elementem spadku nie jest nieruchomość lub przedsiębiorstwo. Warto jednak dla bezpieczeństwa zawrzeć ją przynajmniej w formie pisemnej, które może m.in. być dowodem w razie ewentualnych, przyszłych sporów.

Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa między spadkobiercami koniecznie musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Wynika to z tego, że w polskim prawie umowy dotyczące zmiany własności nieruchomości zawierane się w tej formie. W przeciwnym razie są one nieważne.

Jeżeli do spadku należy przedsiębiorstwo, umowa zawierana jest w formie pisemnej z podpisami poświadczonymi przez notariusza. Jeżeli jednak przedsiębiorstwo to jest objęte zarządem sukcesyjnym albo w jego skład wchodzi nieruchomość, wymagany jest akt notarialny.

Sąd orzeka o podziale spadku w sytuacji, gdy spadkobiercy nie mogą dojść do porozumienia. Wystarczy bowiem, że choć jeden ze spadkobierców nie zgadza się z postanowieniami umowy, aby porozumienie o podziale stało się nieważne. Wymagana jest tutaj jednomyślność, nie zaś głosowanie większości.

Aby sąd zadecydował o podziale spadku, wystarczy wniosek jednego ze spadkobierców.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

The post Dział spadku – na czym polega i kiedy można go przeprowadzić? first appeared on Kancelaria prawna. Joanna Oświecińska • Sylwia Połuszejko.

Podstawą dziedziczenia po zmarłym może być testament albo przepisy Kodeksu cywilnego. 

Jeśli zmarły sporządził testament, wtedy to on jest podstawą dziedziczenia. Jeśli jednak w momencie śmierci spadkodawcy nie było takiego dokumentu albo gdy osoby wskazane w testamencie nie chcą lub mogą być spadkobiercami, dziedziczenie opiera się na przepisach prawa.

Kolejność dziedziczenia w razie braku testamentu – wariant podstawowy

Pierwszymi osobami, które zostają powołane do spadku, są dzieci zmarłego oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych, jednak udział małżonka wynosi co najmniej 1/4 całości.

Jeżeli któreś z dzieci spadkodawcy nie będzie żyło w chwili otwarcia spadku, jego udziały przechodzą na jego dzieci, czyli wnuki spadkodawcy. Dziedziczą one wówczas w częściach równych.

Kolejność dziedziczenia w razie braku testamentu – gdy zmarły nie ma dzieci, ani wnuków

Jeżeli zmarły nie ma dzieci, ani wnuków, albo nikt z nich już nie żyje i nie ma potomków, spadkobiercami zmarłego stają się jego rodzice oraz małżonek. W takim wypadku małżonek dziedziczy połowę spadku, a rodzice po 1/4.

W sytuacji gdy małżonek zmarłego nie dożył otwarcia spadku, całość spadku przypada rodzicom. 

Jeżeli natomiast jedno z rodziców nie żyje w momencie otwarcia spadku, jego udział w spadku przypada rodzeństwu spadkodawcy, a jeżeli któreś z rodzeństwa również już nie żyje – jego dzieciom, a w dalszej kolejności również wnukom. 

W przypadku gdy spadkodawca nie miał rodzeństwa, albo jego rodzeństwo i jego potomkowie nie żyją, w razie śmierci jednego z rodziców przed otwarciem spadku drugi rodzic i małżonek dziedziczą po połowie.

Jeżeli w momencie otwarcia spadku nie żyją dzieci, wnuczęta, rodzice, rodzeństwo, ani dzieci rodzeństwa zmarłego, jedynym spadkobiercą zmarłego staje się jego małżonek. Dziedziczy on wówczas całość spadku.

W sytuacji gdy nie żyje ani małżonek, ani dzieci, ani rodzice, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa zmarłego, spadek przypada dziadkom spadkodawcy. Jeżeli któreś z dziadków nie żyje w chwili otwarcia spadku, jego część przypada jego potomkom, a jeżeli ci również już nie żyją – jest ona dzielona po równo pomiędzy pozostałych dziadków.

Kiedy dziedziczy się po zmarłym małżonku?

Udział małżonka w spadku wynosi nie mniej niż 1/4 całości spadku w razie dziedziczenia wspólnie z dziećmi i wnukami oraz połowę spadku w razie dziedziczenia z rodzicami, rodzeństwem i dziećmi rodzeństwa spadkodawcy.

Jeżeli w momencie otwarcia spadku nie żyją dzieci, wnuczęta, rodzice, rodzeństwo, ani dzieci rodzeństwa zmarłego, małżonek dziedziczy całość spadku.

Zdarzają się jednak sytuacje, gdy małżonek zmarłego nie otrzymuje swojej części spadku. Może to mieć miejsce w dwóch przypadkach – w razie separacji, a także jeżeli spadkodawca jeszcze przed swoją śmiercią wystąpił z uzasadnionym żądaniem o orzeczenie rozwodu lub separacji z winy małżonka

W tym drugim przypadku, małżonek traci prawo do spadku na skutek decyzji sądu. Z żądaniem wyłączenia małżonka zmarłego z od dziedziczenia może wystąpić osoba, która jest spadkobiercą razem z tą osobą. Ma on na to czas do 6 miesięcy od momentu gdy dowiedział się o otwarciu spadku. Nie może on jednak wystąpić z takim żądaniem, jeżeli minął już rok od czasu otwarcia spadku.

Czy sąd może uniemożliwić komuś dziedziczenie?

Warto dodać, że są sytuacje, w których sąd może uznać danego spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia. W takiej sytuacji osoba taka jest traktowana, jakby była zmarła – zostaje ona pominięta przy dziedziczeniu po zmarłym – zarówno wtedy, gdy jest ono efektem testamentu, jak i na mocy przepisów ustawy.

Istnieją 3 przesłanki uznania kogoś za niegodnego dziedziczenia:

• popełnienie przez tę osobę umyślnie ciężkiego przestępstwa, którego ofiarą był zmarły spadkodawca,
• wpłynięcie przez tę osobę podstępem lub groźbą na spadkodawcę, tak aby ten sporządził lub odwołał testament, albo aby nie mógł tego dokonać,
• umyślne zniszczenie, ukrycie, podrobienie lub przerobienie testamentu, albo skorzystanie z tego, że inna osoba podrobiła lub przerobiła testament.

Są to więc w większości sytuację, w których dana osoba próbowała nieuczciwie wpłynąć na cały proces dziedziczenia.

Prawo do żądania uznania kogoś za osobę niegodną dziedziczenia ma każdy, kto ma w tym interes. Należy jednak pamiętać o tym, aby przestrzegać terminów. 

Z żądaniem takim można wystąpić nie później niż rok od dnia, w którym osoba ta dowiedziała się o tym, że występują przesłanki uznania kogoś za niegodnego, a także 3 lata od otwarcia spadku.

Należy jednak dodać, że prawo pozostawia spadkodawcy możliwość swego rodzaju „ułaskawienia” osoby niegodnej spadku. Jeżeli spadkodawca przed swoją śmiercią w wolny sposób przebaczy takiej osobie, sąd nie może uznać jej za niegodnego, niezależnie od przewinień tej osoby. Daje to spadkodawcy prawo do ostatecznego osądu i pełnego decydowania o tym, co stanie się z jego dobrami po śmierci.

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące swojego prawa do dziedziczenia, skontaktuj się z nami – odpowiemy na Twoje pytania i przeprowadzimy Ciebie przez cały proces.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

The post Kto dziedziczy, gdy nie ma testamentu? first appeared on Kancelaria prawna. Joanna Oświecińska • Sylwia Połuszejko.